آیا ترامپ برای «جلب رضایت اسرائیل» اخوان‌المسلمین را هدف گرفته است؟

طلعت فهمی، سخنگوی مطبوعاتی جنبش اخوان‌المسلمین در ترکیه، در پاسخ به پرسش‌های دربارۀ تلاش‌های دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا برای قرار دادن شاخه‌های این جنبش در مصر، اردن و لبنان در فهرست «سازمان‌های تروریستی» توضیحاتی ارائه کرده است.

طلعت فهمی می‌گوید جنبش اخوان‌المسلمین «تروریسم» را رد می‌کند و از روش‌های مسالمت‌آمیز و اصلاحات حمایت می‌کند.

او اقدام دولت دونالد ترامپ را نه از منظر حقوقی، بلکه از زاویۀ سیاسی ارزیابی می‌کند.

سخنگوی جنبش اخوان‌المسلمین، دلایل این اقدام ایالات متحدۀ امریکا را «افزایش نفوذ راست افراطی در غرب، تلاش امریکا برای جلب رضایت رژیم اسرائیل، نقش رهبران اقتدارگرا در جهان عرب و تلاش برای دور کردن جوانان از این جنبش آزادیبخش» می‌داند.

طلعت فهمی می‌گوید جنبش اخوان‌‌المسلمین از  جنبش آزادیبخش حماس در فلسطین حمایت می‌کند، زیرا آن را «جنبش آزادی‌بخش ملی» فلسطینیان می‌داند.

به گفته او جنبش حماس شاخۀ ازجنبش جهانی اخوان‌المسلمین نیست.

اخوان‌المسلمین؛ جنبشی اسلام‌گرا با ۹۸ سال سابقه

اخوان‌المسلمین که در عربی با نام «الاخوان المسلمون» شناخته می‌شود، یکی از مهم‌ترین جنبش‌های اسلامی که دارای برنامه های فکری و سیاسی است که نزدیک به ۹۸ سال سابقه دارد.

این جنبش که در سال ۱۹۲۸ به دست امام حسن البنا در مصر تاسیس شد، در طول سال‌ها به یکی از نیروهای تاثیرگذار در این کشور تبدیل شد و بر بسیاری از جنبش‌های اسلامی سیاسی در سراسر جهان اثر گذاشت.

در کشورهای مختلف، بالخصوص در خاورمیانه و شمال آفریقا، جنبش‌هایی شکل گرفتند که به طور مستقیم یا غیرمستقیم با اخوان‌المسلمین مرتبط بودند.

در جریان اعتراض‌ها و خیزش‌های «بهار عربی» و پس از پایان دوره ۳۰ سالۀ حکومت حسنی مبارک در مصر، ائتلافی به رهبری حزب «آزادی و عدالت»، وابسته به اخوان‌المسلمین، توانست در انتخابات جون ۲۰۱۲ به پیروزی برسد.

در آن زمان محمد مرسی رئیس‌جمهور مصر شد.

در سال ۲۰۱۳، اعتراض‌های گستردۀ علیه محمد مرسی، رييس جمهور منتخب مصر به حمایت غرب و رژیم اسراییل و متحدان منطقۀ آن  شکل گرفت که به خشونت کشیده شد.

این اعتراض‌ها با مداخلۀ اردو به رهبری جنرال عبدالفتاح سیسی، رئیس وقت ستاد کل نیروهای مسلح، همراه شد که به سقوط دولت محمد مرسی انجامید.

دولت نظامی همان سال به رهبری جنرال عبدالفتاح سیسی جنبش اخوان‌المسلمین را در فهرست «سازمان‌های تروریستی» قرار داد. بسیاری از اعضای این جنبش را زندانی کرد  و شماری را نیز بدون طی مراحل دوسیه و مدارک موجه محاکمه  و اعدام نمود.

دلایل فرمان اجرایی ترامپ چیست؟

در فرمان اجرایی  دونالد ترامپ رییس جمهور امریکا به تاریخ  ۲۴ نوامبر ۲۰۲۵ آمده است که  جنبش «اخوان‌المسلمین به شبکۀ فراملی تبدیل شده که شاخه‌هایی در سراسر خاورمیانه و فراتر از آن دارد».

در این فرمان گفته شده است که «شاخه‌های این گروه در لبنان، اردن و مصر در اقدامات خشونت‌آمیز و فعالیت‌های بی‌ثبات‌‌کنندۀ مشارکت دارند یا آن‌ها را تسهیل و حمایت می‌کنند که به مناطق خودشان، شهروندان ایالات متحده و منافع امریکا آسیب می‌زند».

در فرمان اجرایی دونالد ترامپ، درباره وضعیت این کشورها آمده است:

«پس از حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ در اسرائیل، شاخه نظامی اخوان‌المسلمین در لبنان در کنار حماس، حزب‌الله و گروه‌های فلسطینی، چندین حمله موشکی علیه اهداف غیرنظامی و نظامی در داخل اسرائیل انجام داده است.»

«یکی از رهبران ارشد اخوان‌المسلمین در مصر در روز ۷ اکتبر ۲۰۲۳ خواهان حملات خشونت‌آمیز علیه شرکا و منافع ایالات متحده شد و رهبران جنبش اخوان‌المسلمین در اردن، مدت‌هاست از شاخه نظامی حماس حمایت مالی و لجستیکی کرده‌اند.»

در این فرمان از وزیران خارجه و خزانه‌داری امریکا خواسته شده است ظرف یک ماه گزارشی درباره این موضوع ارائه دهند.

همچنین گفته شده که ظرف ۴۵ روز پس از ارائه این گزارش، تمام اقدامات لازم برای افزودن شاخه‌ها یا زیرمجموعه‌های دیگر جنبش اخوان‌المسلمین به فهرست «سازمان‌های تروریستی خارجی» و «تروریست‌های جهانی تعیین‌شده به صورت خاص» انجام خواهد شد.

 آیا «ظهور راست افراطی در امریکا و اروپا هم نقش داشته است»؟

بعد از ۲۰۱۳، شماری از اعضای جنبش اخوان‌المسلمین از مصر خارج شدند.

در این دوره، دو رهبری جداگانه شکل گرفت؛ یکی در لندن، پایتخت بریتانیا، و دیگری در استانبول در ترکیه.

بر اساس گزارش ها رهبری این جنبش در لندن روز ۲۶ نوامبر در بیانیۀ اعلام کرد که برای مقابله با فرمان دونالد ترامپ از «تمامی مسیرهای قانونی» استفاده خواهد کرد و با سیاسی خواندن این اقدام، اتهام‌ها علیه جنبش آزادیبخش اخوان‌المسلمین را رد کرد.

طلعت فهمی، سخنگوی جنبش اخوان‌المسلمین در ترکیه، در پاسخ به پرسش‌های خبرنگاران این اقدام آقای دونالد ترامپ را بیش از آنکه از منظر حقوقی نگاه کند، از دیدگاهی سیاسی مورد ارزیابی قرار می‌دهد.

او معتقد است انگیزۀ اصلی رئیس‌جمهوری‌ امریکا از این اقدام، جلب رضایت رژیم اسرائیل است.

جنبش اخوان‌المسلمین آرمان فلسطین را به جهان عرب، جهان اسلام و کل جامعه بین‌المللی، به عنوان مسئله کشوری اشغال‌شده معرفی کرده است که بر اساس منشورهای بین‌المللی، در پی آزادی و رهایی فلسطین از اشغال رژیم اسراییل است.

او می‌گوید:«رژیم اسرائیل بر این باور است که هدف قرار دادن جنبش اخوان‌المسلمین، از تلاش‌های جهانی و هم‌دردی با آرمان فلسطین خواهد کاست.»

طلعت فهمی دلیل دوم اقدام دونالد ترامپ را «ظهور راست افراطی در امریکا و اروپا» می‌داند.

او معتقد است این طیف فکری رویکردی حذفی در قبال اسلام و مسلمانان دارد و مدعی است که وقوع برخورد تمدن‌ها اجتناب‌ناپذیر است.

او با اشاره به پیروزی برخی نامزدهای مسلمان در انتخابات‌های اروپا و امریکا، انتخاب زهران ممدانی به عنوان شهردار نیویورک را به عنوان نمونۀ از این موضوع ذکر می‌کند: «این موضوع نشان‌دهندۀ تغییر در طرز فکر خود رای‌دهندگان امریکایی است. در برنامه‌های ممدانی، اولویت با شهروندان امریکایی است و او معتقد است حمایت‌های امریکا نباید صرف جنگ ناعادلانه رژیم اسرائیل علیه ملت فلسطین شود.»

آقای فهمی همچنین می‌گوید «وجود برخی رژیم‌های اقتدارگرا در جهان عرب و تلاش برای ایجاد تصویری ذهنی و نادرست از جنبش اخوان‌المسلمین در ذهن جوانان جهان» از دیگر دلایل این اقدام است.

او این تصمیم را به «افراط‌گرایی» نیز مرتبط می‌داند و به نقل از دیوید هرست، روزنامه‌نگار بریتانیایی، می‌گوید: «هرست می‌گوید این تصمیم مانند تزریق محرکی برای افراط‌گرایی و تروریسم در سراسر جهان عمل می‌کند.»

سخنگوی جنبش اخوان‌المسلمین می‌گوید: «در چنین شرایطی، افراط‌گرایان خواهند گفت 'اخوان‌المسلمین مسالمت‌آمیز است، اما امریکا آن را تروریستی می‌داند؛ پس این مسالمت‌جویی چه دستاوردی داشته است؟ بیایید اسلحه به دست بگیریم' و این امر به هرج‌ومرج بیشتر در جهان می‌انجامد. برای نمونه داعش را در نظر بگیرید. زمانی که اولین کشتارهای خود را در عراق و سوریه انجام داد، اعضای جنبش اخوان‌المسلمین را هدف قرار داد و در لیبی نیز همین کار را تکرار کرد.»

رابطۀ جنبش اخوان‌المسلمین با جنبش آزادیبخش حماس چیست؟

در فرمان اجرایی دولت ترامپ، به اتهام‌هایی دربارۀ ارتباط جنبش اخوان‌المسلمین با جنبش آزادیبخش حماس اشاره شده است.

ایالات متحده، اتحادیه اروپا، بریتانیا، کانادا و استرالیا جنبش حماس را «سازمان تروریستی» اعلام کرده‌اند.

ریشه‌های جنبش حماس به شاخه فلسطینی اخوان‌المسلمین بازمی‌گردد.

وقتی از طلعت فهمی سوال شد که آیا جنبش حماس در حال حاضر شاخۀ فلسطینی جنبش جهانی اخوان‌المسلمین است یا نه، او پاسخ داد: «در سال ۱۹۸۹، جنبش مقاومت اسلامی حماس خود را بخشی از اخوان‌المسلمین اعلام کرد. اما در سال ۲۰۱۷، حماس سند جدیدی منتشر کرد که در آن آمده است: ما یک جنبش آزادی‌بخش ملی هستیم و به هیچ‌کس وابسته نیستیم.»

وقتی از او پرسیدیم اخوان‌المسلمین حماس را چگونه می‌بیند، او گفت: «دیدگاه ما نسبت به حماس، منطبق بر تعریفی است که این جنبش از خود دارد. حماس (مخفف عربی) جنبش مقاومت اسلامی است و خود را یک جنبش آزادی‌بخش ملی می‌داند.»

وقتی به طور مشخص پرسیدیم آیا جنبش اخوان‌المسلمین از جنبش حماس حمایت می‌کند، او پاسخ داد: «اخوان‌المسلمین از جنبش حماس به عنوان یک جنبش آزادی‌بخش ملی حمایت می‌کند.»

او افزود: «اخوان‌المسلمین از اندونزی در برابر استعمار هلند و از الجزایر در برابر اشغال فرانسه حمایت کرد. این رویکردی ثابت در تاریخ جنبش اخوان‌المسلمین بوده است، زیرا در اسلام، آزادی سرزمین از اشغال، وظیفۀ دینی تلقی می‌شود.»

طلعت فهمی گفت «اتحادیه عرب در سال ۱۹۴۸ با اعزام ارتش‌های عربی برای آزادسازی فلسطین موافقت کرد و جنبش اخوان‌المسلمین نیز داوطلبانه در این جنگ شرکت کرد». او افزود: «بنابراین، میان این جنبش و مقاومت در فلسطین پیوندی تاریخی وجود دارد.»

موضع جنبش اخوان‌المسلمین درباره اتهام‌های مربوط به مصر، اردن و لبنان چیست؟

طلعت فهمی، سخنگوی جنبش اخوان‌المسلمین، می‌گوید این جنبش در هیچ اقدام مسلحانۀ در مصر و اردن مشارکت نداشته است.

اخوان‌المسلمین در مصر به عنوان یک «سازمان تروریستی» شناخته می‌شود.

اردن نیز در آوریل ۲۰۲۵ فعالیت‌های این جنبش را ممنوع اعلام کرد. در تاریخ معاصر مصر، اقدام‌های خشونت‌آمیز مختلفی به اخوان‌المسلمین نسبت داده شده است.

طلعت فهمی می‌گوید این جنبش هرگز، حتی در دوران جمال عبدالناصر، به خشونت متوسل نشده و پس از سال ۲۰۱۳ نیز تنها به اعتراض‌های مسالمت‌آمیز روی آورده است.

او می‌گوید گروهی با نام اخوان‌المسلمین در لبنان فعالیت ندارد، بلکه ساختاری به نام جماعت اسلامی در این کشور وجود دارد که به صورت قانونی فعالیت می‌کند.

وقتی به این نکته اشاره می‌کنیم که این جنبش شاخۀ مسلح به نام «نیروهای فجر» دارد، فهمی می‌گوید: «تمام گروه‌ها و احزاب سیاسی در لبنان دارای شاخه نظامی هستند. از این رو، این تشکل نیز در کشوری که تحت اشغال رژیم اسرائیل قرار دارد، از نیروی نظامی برخوردار است. رژیم اسرائیل همچنان به اشغال جنوب لبنان و سیاست‌های توسعه‌طلبانه خود ادامه می‌دهد و این تصویری کلی از وضعیت لبنان است.»

«اگر اخوان‌المسلمین سازمان تروریستی اعلام شود، موضع جنبش چه خواهد بود؟»

پس از صدور فرمان ریاست‌جمهوری، انتظار می‌رود موضع امریکا دربارۀ شاخه‌های اخوان‌المسلمین در این سه کشور، در آیندۀ نزدیک روشن شود.

وقتی از طلعت فهمی پرسیدیم اگر واشنیگتن این شاخه‌ها را «سازمان تروریستی» اعلام کند، چه موضعی خواهند گرفت، او گفت فعالیت‌های خود را مطابق قوانین کشورهایی که در آن‌ها حضور دارند ادامه خواهند داد.

او گفت: «اخوان‌المسلمین مسائل بسیاری را در کشورهای مختلف پشت سر گذاشته، اما هرگز متوقف نشده است، زیرا یک ایده و آرمان است که میلیون‌ها نفر به آن باور دارند و در هر کشوری که زندگی می‌کنند، به قوانین آن پایبند هستند.»