نشست اضطراری شورای امنیت؛
نگرانی ها از بی اختیار بودن سازمان ملل در برابر اقدامات نظامی امریکا

بریانیوز:(دوشنبه۱۵جدی۱۴۰۴)  در پی حمله نظامی ایالات متحده به ونزوئلا و ربودن شدن نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهور این کشور، شورای امنیت سازمان ملل متحد اعلام کرده است که روز دوشنبه ۱۵ جدی نشست اضطراری برگزار می‌کند؛ نشستی که به‌درخواست کلمبیا و با حمایت روسیه و چین راه‌اندازی شده، اما تردیدهای جدی درباره میزان اثرگذاری آن وجود دارد.

شورای امنیت پیش از این نیز در ماه‌های اکتبر و دیسامبر درباره افزایش تنش‌ها میان واشنگتن و کاراکاس جلسه برگزار کرده بود، با این حال این نشست‌ها مانع تشدید بحران نشد و اکنون سازمان ملل بار دیگر در برابر یک اقدام نظامی یک‌جانبه قرار گرفته است؛ اقدامی که بسیاری آن را آزمونی جدی برای اعتبار حقوق بین‌الملل می‌دانند.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، روز شنبه۱۳ جدی مدعی شد که واشنگتن ونزوئلا را «تا زمان انجام یک انتقال امن و مدبرانه» اداره خواهد کرد؛ اظهاراتی که به‌گفته منتقدان، عملاً به معنای اعلام نوعی سرپرستی یا اشغال سیاسی یک کشور مستقل است. تاکنون هیچ توضیح روشنی درباره چارچوب حقوقی یا مدت‌زمان این «اداره موقت» ارائه نشده است.

ساموئل مونکادا، نماینده دایمی ونزوئلا در سازمان ملل، در نامۀ رسمی به شورای امنیت این اقدام را «جنگی استعماری» توصیف کرده و هشدار داده است که هدف امریکا، براندازی نظامی است که به‌گفته او «آزادانه توسط مردم ونزوئلا انتخاب شده» و جایگزینی آن با یک حکومت دست‌نشانده برای غارت منابع طبیعی، بالخصوص نفت این کشور، است.

او تأکید کرده که حمله امریکا نقض صریح منشور سازمان ملل است؛ منشوری که هرگونه تهدید یا استفاده از زور علیه تمامیت ارضی و استقلال سیاسی کشورها را ممنوع می‌سازد.

در مقابل، مایک والتز، سفیر امریکا در سازمان ملل، در شبکه اجتماعی اکس مدعی شد که این اقدام «تغییر رژیم نیست، بلکه اجرای عدالت» است و مادورو را «دیکتاتور نامشروع و رهبر یک سازمان نارکو-تروریستی» خواند؛ ادعایی که تاکنون از سوی هیچ نهاد قضایی بین‌المللی تأیید نشده است.

استفان دوجاریک، سخنگوی منشی عمومی سازمان ملل، نیز در واکنشی محتاطانه اما هشداردهنده، اقدام نظامی امریکا در ونزوئلا را «خطرناک» توصیف کرده و گفته است که منشی عمومی این سازمان عمیقاً نگران نادیده‌گرفته شدن قواعد حقوق بین‌الملل است.

با این حال، منتقدان می‌گویند واکنش‌های تکراری و غیرالزام‌آور سازمان ملل بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که آیا شورای امنیت توان یا ارادۀ برای مهار قدرت‌های بزرگ دارد، یا اینکه اصل حاکمیت کشورها در عمل تنها برای دولت‌های ضعیف معنا پیدا می‌کند.

نگرانی سازمان ملل از اقدام نظامی امریکا در وینزویلا و پیامد های منطقۀ آن

سخنگوی منشی عمومی سازمان ملل متحد اعلام کرد که آنتونیو گوترش نسبت به تشدید اخیر تنش‌ها در ونزوئلا، در پی اقدام نظامی ایالات متحده در این کشور، عمیقاً ابراز نگرانی کرده است.

در این بیانیه آمده است که چنین تحولاتی می‌تواند پیامدهای خطرناک و نگران‌کنندۀ برای ثبات منطقه داشته باشد و حتی به ایجاد یک سابقه تهدیدکننده در نظام بین‌الملل بینجامد. منشی عمومی سازمان ملل تأکید کرده است که احترام کامل به حقوق بین‌الملل، بالخصوص منشور سازمان ملل متحد، یک اصل اساسی است و هشدار داده که در تحولات اخیر ممکن است این اصول نادیده گرفته شده باشند.

گوترش از همه طرف‌های درگیر خواسته است تا به‌جای تشدید تنش، از راه‌حل‌های سیاسی فراگیر، مبتنی بر رعایت حقوق بشر و حاکمیت قانون استفاده کنند تا از گسترش بحران جلوگیری شده و صلح و ثبات در ونزوئلا و منطقه حفظ شود.

واکنش کشورها به حمله نظامی امریکا به وینزویلا

اسپانیا در تازه‌ترین موضع‌گیری خود، اقدامات ایالات متحده در ونزوئلا را نقض قوانین بین‌المللی دانست و آن را محکوم کرد.

پدرو سانچز، نخست‌وزیر اسپانیا، در نامۀ به اعضای حزب سوسیالیست حاکم، اقدامات امریکا در ونزوئلا را مغایر با حقوق بین‌الملل ارزیابی کرده است؛ موضعی که نشان‌دهنده تشدید رویکرد انتقادی دولت مادرید نسبت به تحولات اخیر است.

این در حالی است که سانچز ظهر روز گذشته ۱۴ جدی در پیامی کوتاه در شبکه اجتماعی اکس خواستار کاهش تنش‌ها شده بود، اما ساعاتی بعد تأکید کرد اسپانیا مداخله ایالات متحده در ونزوئلا را به رسمیت نمی‌شناسد؛ موضعی که به گفته او با عدم شناسایی دولت نیکلاس مادورو نیز هم‌راستا است.

حزب سومار، شریک ائتلافی دولت سوسیال‌دموکرات سانچز، پیش‌تر از دولت اسپانیا خواسته بود به‌طور صریح حمله و مداخله امریکا در ونزوئلا را محکوم کند.

همزمان، صدها نفر از معترضان روز یکشنبه۱۳ جدی در مقابل سفارت ایالات متحده در مادرید تجمع کرده و مخالفت خود را با اقدامات واشنگتن در ونزوئلا اعلام کردند.

اسپانیا میزبان بزرگ‌ترین جمعیت ونزوئلایی خارج از امریکای لاتین است. همچنین ادموندو گونزالس، سیاستمدار مخالف دولت ونزوئلا، پس از فرار از انتخابات گذشته این کشور، در اسپانیا به‌عنوان پناهنده سیاسی زندگی می‌کند.

واکنش روسیه به حمله نظامی امریکا به وینزویلا

دمیتری مدودف، معاون شورای امنیت ملی روسیه، با محکوم کردن اقدامات ایالات متحده علیه ونزوئلا و بازداشت نیکلاس مادورو، این رفتارها را مصداق تجاوز و نقض آشکار حقوق بین‌الملل دانست.

به گفته او، واشنگتن پس از چنین اقداماتی دیگر جایگاهی برای انتقاد از مسکو در هیچ زمینۀ ندارد. مدودف همچنین تأکید کرد که امریکا همواره امریکای لاتین را حیاط خلوت خود می‌پندارد و دونالد ترامپ با جدیت در پی دستیابی به منابع نفتی ونزوئلاست

واکنش کوریای شمالی به حمله نظامی امریکا به وینزویلا

سخنگوی وزارت امور خارجه کوریای شمالی با انتقاد شدید از حملات امریکا علیه ونزوئلا، آن را خطرناک‌ترین نوع تجاوز به حاکمیت کشورها توصیف کرد. وی این اقدام را «خودخواهانه» و تهدیدی برای ثبات منطقۀ خواند و تاکید کرد که نمونۀ روشن از ماهیت سرکش و وحشیانه واشینگتن است.

کوریای شمالی مداخله امریکا را به عنوان جدی‌ترین شکل نقض منشور سازمان ملل و قوانین بین‌المللی محکوم کرده و از جامعه جهانی خواسته تا اهمیت اوضاع ونزوئلا را به رسمیت شناخته و به تجاوز امریکا اعتراض کنند.

این مقام رسمی پیامدهای اقدام امریکا را «فاجعه‌بار» خواند و تأکید کرد که اقدامات سلطه‌جویانه واشینگتن علیه سایر کشورها باید از سوی جامعه بین‌المللی محکوم شود.

واکنش چین به حمله نظامی امریکا به وینزویلا

وانگ یی، ,وزیر خارجه چین، در نخستین واکنش به حمله امریکا به ونزویلا گفت که بیجینگ نمی‌تواند پذیرای این باشد که هر کشوری نقش «قاضی جهان» را ایفا کند.

آقای وانگ به اسحق دار، همتای پاکستانی خود در جلسۀ در بیجینگ روز یکشنبه بدون ذکر مستقیم نام امریکا و با اشاره به تحولات ونزویلا گفت: «ما هرگز باور نداشتیم که هیچ کشوری بتواند نقش پولیس جهان را ایفا کند و همچنین نمی‌پذیریم که هیچ کشوری بتواند ادعای قاضی جهان بودن داشته باشد».

وزیر خارجه چین افزود: «حاکمیت و امنیت همه کشورها باید به‌طور کامل تحت قوانین بین‌المللی محافظت شود.»

این نخستین اظهار نظر او پس از انتشار تصاویر نیکولاس مادورو ۶۳ ساله با چشم‌بند و دست‌بند در روز شنبه۱۳ جدی بود که مردم ونزویلا و جهان را تکان داد. مادورو و همسرش در مرکز بازداشت نیویارک هستند و منتظر حضور در دادگاه روز دوشنبه به اتهامات مربوط به مواد مخدر می‌باشند.

چین قصد دارد به یک قدرت دیپلماتیک برجسته تبدیل شود، هدفی که پس از میانجیگری در آشتی غیرمنتظره بین عربستان سعودی و ایران در سال ۲۰۲۳ به وضوح ابراز شد و بیجینگ متعهد شد که «نقش سازندۀ در مسائل حساس جهانی ایفا کند.» تحلیل‌گران می‌گویند موفقیت بیجینگ در مواجهه مستقیم با امریکا در مذاکرات تجاری، اعتماد به نفس چین را تقویت کرده است.