آی‌اف‌آرسی: د ۵.۲ میلیونه افغان کډوالو راستنېدل د افغانستان پر نازک اقتصاد، ټولنې او بشري سیستمونو ژور اغېز کړی

بریانیوز:(شنبه۲۷جدی ۱۴۰۴)    د سره صلیب او سره هلال نړیوال فدراسیونپه خپل تازه راپور کې خبرداری ورکړی چې د ۵.۲ میلیونه افغان کډوالو ډله‌ییز او ناڅاپي راستنېدل د افغانستان پر لا هم کمزوري اقتصاد، زیانمنو ټولنیزو جوړښتونو او ناتوانه عامه خدمتونو سخت او بې‌ساری فشار راوړی دی. دا راپور دا بهیر د هېواد لپاره یو ستر بشري، اقتصادي او ټولنیز ازمېښت بللی دی ۱- د کډوالو راستنېدل؛ یو بشري بدلون که ملي بحران؟ د آی‌اف‌آرسی: په وینا، د کډوالو راستنېدل یوازې د خلکو فزیکي لېږد نه دی، بلکې دا د میلیونونو انسانانو د ژوند، راتلونکې او عزت پوښتنه ده. ډېری دا کسان له کلونو مهاجرت وروسته، پرته له شتمنۍ، مهارتونو او تضمین شوي راتلونکي، هېواد ته ستانه شوي دي

راپور وایي:

ډېری کورنۍ د جګړو، بې‌کارۍ او اقتصادي فشار له امله کډوال شوې وې

اوس بېرته په داسې هېواد کې راټولېږي چې لا هم د هغوی د جذب وړتیا نه لري

دا وضعیت د بشري اړتیاوو یو نوی څپاند څپې جوړې کړې ده

۲- سرپناه، خوراک او ژوند؛ د راستنېدونکو ورځنۍ مبارزه د  آی‌اف‌آرسی د میداني ارزونو له مخې، د راستنېدونکو افغانانو تر ټولو لویې ستونزې دا دي:

سرپناه

زرګونه کورنۍ دایمي کورونه نه لري او:

په خېمو، نیمه ویجاړو ودانیو او یا له خپلوانو سره ژوند کوي

د ژمي سړې هوا او د دوبي تودوخې ته بې‌دفاع پاتې دي

خوراکي ناامني

راپور څرګندوي چې:

ډېری راستنېدونکي د کافي خوړو توان نه لري

ماشومان، امیندوارې ښځې او زاړه کسان د خوارځواکۍ له جدي ګواښ سره مخ دي

روغتیايي خدمات

روغتونونه او کلینیکونه د ناروغانو د زیات فشار له امله له ستونزو سره مخ دي

درمل، ډاکټران او وسایل کم دي

د مور او ماشوم روغتیايي خدمتونه اغېزمن شوي دي

۳- پر ښارونو او کلیو د نفوس ناڅاپي فشار

د آی‌اف‌آرسی راپور وایي، د نفوس دا ناڅاپي زیاتوالی:

ښارونه له بې‌نظمې پراختیا سره مخ کړي

کلیوالي سیمې یې د اوبو، ځمکو او خدماتو له کمښت سره مخ کړې

ښوونځي، د اوبو شبکې، روغتیايي مرکزونه او نور عامه خدمتونه د خپلو ظرفیتونو تر وروستي حده رسېدلي دي. په ځینو سیمو کې، یو ښوونځی د څو برابره زده‌کوونکو کوربه دی، چې دا د زده‌کړې کیفیت ته زیان رسوي.

۴- اقتصاد تر فشار لاندې؛ بې‌کاري او بې‌وزلي په زیاتېدو

آی‌اف‌آرسی ټینګار کوي چې د کډوالو راستنېدل د افغانستان اقتصادي وضعیت نور هم کمزوری کړی:

د کار بازار د نوو کاري غوښتونکو د جذب توان نه لري

بې‌کاري لوړه شوې او عایدونه کم شوي

د خوراکي توکو او لومړنیو اړتیاوو بیې لوړې شوې دي

راپور وایي، دا وضعیت کولی شي:

ټولنیزې ستونزې زیاتې کړي

کورنۍ بې‌وزلۍ ته ټېل وهي

د نابرابرۍ احساس ژور کړي

ټولنیزې اغېزې؛ د ناهیلۍ او بې‌ثباتۍ خطر د آی‌اف‌آرسی په وینا، که دا بحران بې‌پامه پرېښودل شي:

د خلکو ترمنځ نارضایتي زیاتېدای شي

ټولنیز تړونونه کمزوري کېدای شي

د بې‌ثباتۍ او ناامنۍ خطر لوړېدای شي

ځوانان، چې د هېواد لویه برخه جوړوي، د کار نشتون له امله د ناهیلۍ له جدي احساس سره مخ دي.

 د نړیوالې ټولنې لپاره بیړنی غږ

د سره صلیب او سره هلال نړیوال فدراسیون له نړیوالې ټولنې په کلکه غوښتنه کړې چې:

افغانستان یوازې پرېنږدي

بشري مرستې باید دوامدارې او پراخې شي

د عاجلو مرستو تر څنګ، د اوږدمهاله پراختیا پروګرامونه پلي شي

راپور ټینګار کوي چې یوازې خوراکي مرستې بسنه نه کوي، بلکې:

د کارموندنې پروژې

د روغتیا او پوهنې پیاوړتیا

د ځان بساینې اقتصادي تګلارې

اړینې دي

۷- پایله؛ د افغانستان راتلونکی د ګډو هڅو غوښتنه کوي

آی‌اف‌آرسی په پای کې وایي، افغانستان دا مهال د تاریخ په یوه حساس پړاو کې ولاړ دی. د ۵.۲ میلیونه کډوالو راستنېدل کولی شي:

یا د یو نوي بشري ناورین پیل وي

یا د بیا رغونې یو فرصت، که سم مدیریت شي

خو دا کار یوازې د افغانانو له وسه نه دی؛ دا د نړیوال وجدان، ګډ مسوولیت او دوامدار ملاتړ غوښتنه کوي، څو دا هېواد وکولای شي خپلو خلکو ته د عزت، ثبات او هیلې ډک راتلونکی برابر کړي