د پاکستان– افغانستان د سوداګرۍ په لارو کې د ۱۰ زره کانتینرونو د خلاصون غوښتنه؛ سوداګرۍ ته درانه اقتصادي زیانونه

افغانستان د سوداګرۍ په لارو کې د ۱۰ زره کانتینرونو د خلاصون غوښتنه؛ سوداګرۍ ته درانه اقتصادي زیانونه

   بریانیوز (شنبه، ١١ دلو ١٤٠٤)                                                     

د پاکستان–افغانستان د ګډې سوداګرۍ او صنایعو خونې د دواړو هېوادونو له حکومتونو غوښتي، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ پر سوداګریزو لارو ولاړ تر ۱۰ زره ډېر کانتینرونه دې بې‌له ځنډه او په یو ځل ازاد کړي. یادې خونې خبرداری ورکړی، چې د دغو کانتینرونو دوامداره بند پاتې کېدل نه یوازې د سوداګرۍ بهیر فلج کړی، بلکې د دواړو هېوادونو سوداګرو، صنعتکارانو او عامو خلکو ته یې د میلیونونو ډالرو اقتصادي زیان اړولی دی

د پاکستاني رسنیو د راپورونو له مخې، دا کانتینرونه له سلو ورځو څخه زیات وخت کېږي چې د سرحدي ستونزو، د ګمرکي کړنلارو د ځنډ او د سوداګرۍ د درېدلو له امله په بېلابېلو بندرونو او تګلارو کې ولاړ پاتې دي. په دغو کانتینرونو کې خوراکي توکي، درمل، کرنیز محصولات، صنعتي خام مواد او نور اړین سوداګریز توکي شامل دي، چې د اوږدې مودې ځنډ یې د خرابېدو، د کیفیت د ټیټېدو او د مالي ارزښت د له منځه تلو جدي اندېښنې راولاړې کړې دي

د ګډې سوداګرۍ خونې په خپل بیان کې ویلي، چې د سوداګرۍ د لارو تړل کېدل تر ټولو ډېر هغه سوداګر زیانمن کړي، چې د وارداتو او صادراتو پر وخت تړلو قراردادونو پورې تړلي دي. د خونې د چارواکو په وینا، ګڼ سوداګر اړ شوي چې خپل قراردادونه لغوه کړي، جرمانې ورکړي او یا له بهرنیو شریکانو سره خپل باور له لاسه ورکړي. دا وضعیت نه یوازې د فردي سوداګرو لپاره تاواني دی، بلکې د دواړو هېوادونو پر اقتصادي اعتبار هم منفي اغېز لري

سوداګر شکایت کوي، چې د کانتینرونو د اوږدې درېدنې له امله د ترانسپورتي لګښتونو کچه لوړه شوې، د ګدامونو کرایه زیات شوې او په بازارونو کې د توکو کمښت رامنځته شوی دی. د ځینو افغان سوداګرو په وینا، د خوراکي توکو او درملو ځنډېدلی واردات ښايي د بیو د لوړېدو او د خلکو د ژوند پر شرایطو د منفي اغېز لامل شي، په ځانګړي ډول په داسې حال کې چې افغانستان له سخت اقتصادي وضعیت سره مخ دی

اقتصادي شنونکي وايي، چې پاکستان او افغانستان د یو بل مهم سوداګریز شریکان دي او د دواړو هېوادونو اقتصادونه د سرحدي سوداګرۍ او ترانزیټ له لارې یو پر بل پورې تړلي دي. د هغوی په اند، د سوداګرۍ دوامداره بندښت نه یوازې دوه اړخیز تجارت زیانمنوي، بلکې د سیمې د ترانزیټي دهلېزونو اعتبار هم کمزوری کوي او د نورو بدیلو لارو پر لور د سوداګرو د مخ اړولو سبب ګرځي

شنونکي دا هم ټینګار کوي، چې سوداګري باید له سیاسي اختلافاتو جلا وساتل شي، ځکه هر ډول سیاسي کړکېچ چې پر سوداګرۍ اغېز وکړي، مستقیمه ضربه عامو خلکو، کارګرانو او کوچنیو سوداګرو ته رسوي. د دوی په باور، که ستونزه ژر حل نه شي، نو د دواړو هېوادونو ترمنځ به د سوداګرۍ حجم نور هم راکم شي او د اقتصادي اړیکو رغول به ډېر وخت ونیسي

تر دې دمه د پاکستان او افغانستان حکومتونو د یادې غوښتنې په اړه کومه وروستۍ او روښانه پرېکړه نه ده اعلان کړې، خو د سوداګرۍ خونې او سوداګریزې ټولنې له چارواکو غواړي، چې د وضعیت جديت درک کړي او د بند پاتې کانتینرونو د خلاصون لپاره عاجل او عملي ګامونه واخلي. د هغوی په وینا، د دغو کانتینرونو ازادېدل به نه یوازې د میلیونونو ډالرو د نورو زیانونو مخه ونیسي، بلکې د دواړو هېوادونو ترمنځ به د سوداګرۍ بهیر بېرته عادي حالت ته راوګرځوي او د اقتصادي باور د بیا رغېدو لامل به شي د پاکستان–افغانستان ترمنځ د سوداګرۍ بیا فعالېدل؛ د دواړو لورو لپاره د ګټې یو مهم فرصت

د پاکستان–افغانستان د ګډې سوداګرۍ او صنایعو خونې له لوري د لس زره څخه د زیاتو بند پاتې کانتینرونو د ازادېدو غوښتنه یوازې یوه تخنیکي یا اداري موضوع نه ده، بلکې د دواړو هېوادونو لپاره د اقتصادي ثبات، سوداګریز باور او سیمه‌ییزې همکارۍ یوه حیاتي اړتیا بلل کېږي. د اقتصادي شنونکو په باور، که دا کانتینرونه په یو ځل ازاد شي، نو افغانستان او پاکستان دواړه به ترې د پام وړ مثبتې پایلې تر لاسه کړي

د افغانستان لپاره ژور مثبت اغېزونه

. د توکو د کمښت مخنیوی او د بیو ثبات

د کانتینرونو ازادېدل به خوراکي توکي، درمل، سون توکي او نور اساسي مواد پر وخت افغان بازارونو ته ورسوي. دا کار به د مصنوعي کمښت مخه ونیسي او د بیو د ناڅاپي لوړېدو فشار به کم کړي، چې په مستقیم ډول د عامو خلکو پر ژوند مثبت اغېز لري

. د سوداګرو د باور بیا رغونه

افغان سوداګر په وروستیو میاشتو کې له جدي زیانونو سره مخ شوي دي. د سوداګرۍ عادي کېدل به سوداګرو ته دا باور ورکړي، چې سیمه‌ییز تجارت لا هم د باور وړ دی او پانګه‌ونه به بېرته فعاله شي

. اقتصادي خوځښت او د کار فرصتونه

د سوداګرۍ روانېدل به د ترانسپورټ، ګدامدارۍ، بارچلونې، بازار موندنې او خدماتي سکتورونو کې زرګونه مستقیم او غیرمستقیم کاري فرصتونه رامنځته کړي.

. د افغانستان د ترانزیټي رول پیاوړتیا

افغانستان د سیمې د نښلوونکي دهلېز حیثیت لري. د سوداګرۍ ازاد بهیر به دا رول لا قوي کړي او افغانستان به وکولای شي د ترانزیټ له لارې دوامداره عاید تر لاسه کړي

 سیاسي او ټولنیز ثبات ته مرسته

اقتصادي فشارونه تل د ټولنیزو ستونزو لامل ګرځي. د سوداګرۍ اسانتیا به اقتصادي فشار کم کړي او دا به د ټولنیز ثبات لپاره مهم ګام وي.

د پاکستان لپاره ژور مثبت اغېزونه

 د صادراتو زیاتوالی او د عاید لوړوالی

افغانستان د پاکستان لپاره یو مهم صادراتي بازار دی. د بند پاتې کانتینرونو خوشې کېدل به د پاکستان صادرات بېرته فعال کړي او د خصوصي سکتور عایدات به زیات شي

 د بندرونو او ترانسپورټ سکتور فعاله کېدل

کراچۍ بندر، وچ بندرونه، ترانسپورتي شرکتونه او لوژستیکي شبکې به له دې پرېکړې څخه مستقیمه ګټه واخلي او اقتصادي فعالیت به چټک شي

 د پاکستان د سوداګریز اعتبار پیاوړتیا

د سوداګرۍ پر وخت اسانتیاوې د پاکستان نړیوال او سیمه‌ییز اعتبار لوړوي او دا هېواد د یوه باوري سوداګریز شریک په توګه مطرح کوي

 د سرحدي سیمو اقتصادي وده

ازاده سوداګري به د خیبرپښتونخوا او سرحدي ښارونو اقتصاد ته وده ورکړي، بې‌کاري به کمه شي او د خلکو د ژوند کچه به لوړه شي

د سیاسي اړیکو نرمښت او اعتماد جوړونه

اقتصادي همکاري اکثراً سیاسي تاوتریخوالی راکموي. د سوداګرۍ عادي کېدل به د خبرو اترو او اعتماد جوړونې لپاره مثبت فضا رامنځته کړي

پایله

د لس زره بند پاتې کانتینرونو ازادېدل د افغانستان او پاکستان لپاره یو دوه اړخیزه ګټورګام دی. دا پرېکړه نه یوازې د میلیونونو ډالرو د نورو زیانونو مخه نیسي، بلکې د باور، ثبات او دوامدارې سیمه‌ییزې همکارۍ لپاره قوي بنسټ برابروي. اقتصادي شنونکي ټینګار کوي، چې سوداګري باید له سیاسي اختلافاتو جلا وساتل شي، ځکه ازاده سوداګري د دواړو ولسونو په ګټه ده او د سیمې د راتلونکي ثبات لپاره حیاتي ارزښت لري