د آسيا اقتصاد: د افغانستان او مرکزي اسیا اقتصادي اړیکې؛ له سوداګرۍ تر ستراتیژیکو پروژو

د آسيا اقتصاد: د افغانستان او مرکزي اسیا اقتصادي اړیکې؛ له سوداګرۍ تر ستراتیژیکو پروژو

بریانیوز- شنبه ۶ سرطان ١٤٠٥

کابل – افغانستان د خپل جغرافیایي موقعیت له کبله د جنوبي او مرکزي اسیا ترمنځ د نښلونکې کړۍ حیثیت لري. په وروستیو کلونو کې کابل هڅه کړې چې له مرکزي اسیا او قفقاز هېوادونو سره خپلې اقتصادي، سوداګریزې او ترانزیټي اړیکې پراخې کړي؛ هغه اړیکې چې د سیمه‌ییز اتصال، انرژۍ او سوداګرۍ لپاره مهمې بلل کېږي

کارپوهان وایي، د نړیوالو سیاسي بدلونونو او اقتصادي اړتیاوو له امله د سیمې هېوادونه تر بل هر وخت د ګډو اقتصادي پروژو او ترانزیټي دهلېزونو پراختیا ته لېواله شوي دي، او افغانستان کولای شي په دې بهیر کې مهم رول ولوبوي

د سوداګرۍ پراخېدونکې اړیکې

په وروستیو کلونو کې د افغانستان او د مرکزي اسیا د هېوادونو لکه ازبکستان، ترکمنستان، قزاقستان، قرغیزستان او تاجکستان ترمنځ سوداګریزه راکړه ورکړه د پام وړ زیاته شوې ده

ازبکستان د افغانستان له مهمو سوداګریزو شریکانو څخه شمېرل کېږي او د حیرتان بندر له لارې افغانستان ته د خوراکي توکو، ساختماني موادو او صنعتي محصولاتو لویه برخه لېږدوي. ورته مهال، افغانستان وچې مېوې، زراعتي محصولات او ځینې معدني توکي دغو هېوادونو ته صادروي

اقتصادي شنونکي باور لري چې د سوداګرۍ د کچې لوړېدل د سیمه‌ییزو اړیکو د پیاوړتیا او اقتصادي متقابل باور څرګندونه کوي

د انرژۍ سترې پروژې

مرکزي اسیا د انرژۍ له مهمو سرچینو څخه ګڼل کېږي او افغانستان د دغو سرچینو د انتقال لپاره یو مهم دهلېز بلل کېږي

د  پروژهچې د قرغیزستان او تاجکستان برېښنا افغانستان او پاکستان ته لېږدوي، د سیمې له مهمو اقتصادي پروژو څخه ده

همدارنګه د ټاپه (ترکمنستان–افغانستان–پاکستان–هند) د ګازو نل‌لیکه د سیمه‌ییزې همکارۍ له سترو پروژو څخه ګڼل کېږي چې د بشپړېدو په صورت کې به د سیمې اقتصادي اړیکې نوې مرحلې ته داخلې کړي

د رېل پټلۍ او ترانزیټي دهلېزونو پراختیا

په وروستیو کلونو کې د خواف–هرات اوسپنې پټلۍ، د حیرتان–مزارشریف رېل کرښې او د افغانستان–ازبکستان–پاکستان د رېل پټلۍ د پروژو په اړه هڅې زیاتې شوې دي

دغه پروژې نه یوازې د سوداګریزو توکو د لېږد لګښت راکموي، بلکې افغانستان د سیمې د ترانزیټي مرکز په توګه هم پیاوړی کوي

کارپوهان وایي که دا دهلېزونه بشپړ شي، افغانستان به وکولای شي د منځنۍ اسیا بازارونه د جنوبي اسیا له لویو بازارونو سره ونښلوي

د قفقاز له هېوادونو سره نوې همکارۍ

افغانستان په وروستیو کلونو کې له اذربایجان، ګرجستان او نورو قفقازي هېوادونو سره هم اقتصادي اړیکو ته پاملرنه زیاته کړې ده

د لاجوردو دهلېز، چې افغانستان د ترکمنستان، اذربایجان، ګرجستان او ترکیې له لارې اروپایي بازارونو سره نښلوي، د افغانستان لپاره د صادراتو یوه مهمه دروازه ګڼل کېږي

دغه دهلېز افغان سوداګرو ته دا فرصت برابروي چې خپل محصولات نړیوالو بازارونو ته په چټک او ارزانه ډول ورسوي

ستراتیژیک اهمیت او راتلونکې فرصتونه

د اقتصادي چارو شنونکي باور لري چې افغانستان د خپل جغرافیایي موقعیت له امله کولای شي د انرژۍ، سوداګرۍ او ترانزیټ په برخه کې د سیمې په مهم اقتصادي مرکز بدل شي

دوی وایي که امنیتي ثبات، زیربنايي پروژې او سیمه‌ییزې همکارۍ لا پیاوړې شي، نو افغانستان به وکولای شي د مرکزي او جنوبي اسیا ترمنځ د اقتصادي اتصال اصلي محور وګرځي

سره له دې چې لا هم ځینې سیاسي او اقتصادي ننګونې شته، خو د مرکزي اسیا او قفقاز له هېوادونو سره د اړیکو پراختیا د افغانستان لپاره د اقتصادي ودې، پانګونې او سیمه‌ییز نفوذ د زیاتېدو مهم فرصتونه رامنځته کوي