تجارت : د ایران جګړې او د سوداګریزو لارو ګډوډۍ؛ په افغانستان کې د خوراکي توکو او تېلو بیې لوړې شوې

تجارت : د ایران جګړې او د سوداګریزو لارو ګډوډۍ؛ په افغانستان کې د خوراکي توکو او تېلو بیې لوړې شوې

(بریانیوزسه شنبه (۷/ میزان /۱۴۰۵هـ.ش

په ایران کې د جګړې دوام او د توکو د لېږد په لارو کې ګډوډۍ د افغانستان پر بازارونو هم اغېز کړی او په کابل کې د یو شمېر خوراکي توکو او تېلو بیې لوړې شوې دي

ایران د افغانستان د وارداتو له مهمو لارو څخه دی. د نړیوال بانک د وروستیو معلوماتو له مخې، د ۲۰۲۶ کال په مالي کال کې تر اوسه د افغانستان شاوخوا ۳۱.۴ سلنه واردات له ایران څخه شوي دي

د بازار د معلوماتو له مخې، د تېرې حوت میاشتې له بیو سره په پرتله، د اوړو د یوې بوجۍ بیه له ۱۵۲۰ څخه ۱۶۵۰ افغانیو، د غوړیو بیه له ۱۷۰۰ څخه ۲۰۵۰ افغانیو او د وریجو بیه له ۲۴۰۰ څخه ۲۸۰۰ افغانیو ته لوړه شوې ده

په دې حساب، د اوړو بیه ۸.۶ سلنه، غوړي ۲۰.۶ سلنه او وریجې ۱۶.۷ سلنه لوړې شوې دي. د خوراکي توکو د بیو عمومي فشار د هېواد په نورو بازارونو کې هم لیدل کېږي؛ د خوړو د بیو د نړیوال بانک د تازه معلوماتو له مخې، د ۲۰۲۶ کال په اګست کې د اوړو بیې د تېر کال د همدې میاشتې په پرتله په ګڼو بازارونو کې له ۱۰ تر ۲۰ سلنې لوړې وې

د تېلو بیې هم لوړې شوې

د کابل په بازارونو کې د پټرولو، ډیزلو او مایع ګاز بیې هم د تېرې حوت میاشتې له کچې لوړې شوې دي. د ورکړل شویو بازارموندنې معلوماتو له مخې، د یوه لیتر پټرولو بیه له ۵۶ څخه ۸۹ افغانیو، ډیزل له ۵۶ څخه ۷۹ افغانیو او د مایع ګاز بیه له ۴۹ څخه ۶۴ افغانیو ته رسېدلې ده

په دې موده کې د پټرولو بیه ۵۸.۹ سلنه، د ډیزلو ۴۱.۱ سلنه او د مایع ګاز ۳۰.۶ سلنه لوړه شوې ده. د کابل د بازارونو وروستي راپورونه هم ښيي چې د تېلو بیې په لنډو مودو کې د وارداتو د بدلون له امله پورته او ښکته شوې دي.

د سوداګرو او موټرچلوونکو په وینا، د تېلو د بیو لوړوالی د ترانسپورټ او لېږد رالېږد لګښتونه زیاتوي، چې په پایله کې یې د لومړنیو توکو بیې هم اغېزمنېږي

د خلکو اندېښنې

یو شمېر کابل ښاریان وايي، د لومړنیو توکو او تېلو د بیو لوړوالي د کورنیو پر اقتصادي وضعیت فشار زیات کړی دی

یو کابل مېشتی وايي: «د لومړنیو توکو بیې زموږ د عاید په پرتله ډېرې لوړې شوې دي. ورځنی عاید مو دومره نه دی چې د کورنۍ ټولې اړتیاوې پرې پوره کړو

یو بل ښاري هم د غوړیو او وریجو له لوړې بیې شکایت کوي او وايي، د محدود عاید لرونکو کورنیو لپاره د بیو دوامداره لوړوالی د ژوند لګښتونه سخت کړي دي

موټرچلوونکي هم وايي چې د تېلو د بیو زیاتوالی د دوی پر ورځني عاید مستقیم اغېز کوي او د کرایو او د توکو د لېږد پر لګښتونو د زیاتوالي اندېښنه یې پیدا کړې ده

د بدیلو سوداګریزو لارو اړتیا

اقتصادي شنونکي وايي، د افغانستان د وارداتو د لارو تنوع کولی شي هېواد د سیمه‌ییزو بحرانونو او د یوې ځانګړې لارې د ګډوډېدو له اقتصادي اغېزو څخه تر یوه بریده خوندي کړي

د نړیوال بانک په وینا، افغانستان په وروستیو میاشتو کې د سوداګرۍ د لارو په بدلون سره د ایران او منځنۍ اسیا له مسیرونو څخه د وارداتو کچه زیاته کړې ده

د صنعت او سوداګرۍ وزارت هم ویلي چې له منځنۍ اسیا سره د افغانستان سوداګریزې اړیکې پراخې شوې او د ګمرکي بهیرونو د اسانتیا او د لګښتونو د کمولو لپاره هڅې روانې دي

په همدې حال کې، د ایران د جګړې دوام، د ترانزیټي لارو وضعیت، د لېږد لګښتونه او د نړیوالو انرژۍ بیې هغه عوامل دي چې په راتلونکو میاشتو کې به د افغانستان پر بازارونو د بیو پر وضعیت اغېز ولري. د نړیوالو څېړنو له مخې، د ایران جګړې لا له وړاندې د افغانستان د خوراکي توکو او نورو وارداتي توکو د رسولو پر بهیر فشار زیات کړی دی