ثبات بر اصول و درس‌های تاریخی از مسیر سیاسی گلبدین حکمتیار

ثبات بر اصول و درس‌های تاریخی از مسیر سیاسی گلبدین حکمتیار

بریانیوز:(پنجشنبه،۱۳حمل۱۴۰۵) در این روزها، بالخصوص پس از آن‌که از سوی امارت اسلامی دفاتر و نهادهای مربوط به حزب اسلامی بسته شد و فعالیت‌های سیاسی آن متوقف گردید، و در پی آن، گلبدین حکمتیار پس از چندین ماه انتظار برای معاینات و تداوی به کشور مالیزیا سفر کرد، شماری از اعضای حزب اسلامی افغانستان، هواداران وی و نیز بسیاری از شهروندان آگاه و بی‌طرف، دیدگاه‌های خود را مطرح کرده‌اند.

به باور آنان، فردی که در دشوارترین شرایط نیز بر اصول و موضع منطقی خود استوار باقی بماند، دارای وجدان بیدار، باور راسخ و غیرت واقعی است. از نگاه این طیف، حکمتیار و یاران صادق و متعهدش از جمله کسانی‌اند که حتی در صورت تنها ماندن نیز از اصول خود دست نکشیده و همواره از آنچه حق و حقیقت می‌دانند، دفاع کرده‌اند.

آنان همچنان تأکید می‌کنند که حتی یک مخالف آشکار، اگر بر موضع خود ثابت بماند، نسبت به کسانی که هر روز تغییر جهت می‌دهند و از اصول شرعی و ملی خود میگذرند  قابل احترام‌تر است.

 به گفته آنان، این‌گونه «تاجران سیاسی» نه اصول دارند، نه ثبات و نه احساس مسئولیت؛ بلکه تنها تابع منافع زودگذر گروهی و شهرت شخصی و شرایط مقطعی‌اند. از همین‌رو، تاریخ بیشتر از شخصیت‌های ثابت‌قدم و دارای موضع روشن با احترام یاد می‌کند، نه از کسانی که با تغییر مداوم مواضع، به‌تدریج از صحنه حذف می‌شوند.

در ادامه این دیدگاه‌ها آمده است که گلبدین حکمتیار در پنج دهه گذشته به‌عنوان یکی از چهره‌های اثرگذار و از بنیان‌گذاران مبارزۀ اسلامی در افغانستان شناخته می‌شود؛ شخصیتی که در جریان جهاد ملت افغانستان علیه شوروی و تجاوز پیمان ناتو به رهبری امریکا نقش برجستۀ داشته و در جامعه، شعار حق، عدالت و برابری را مطرح کرده است. به باور هوادارانش، وی در مسیر مبارزه، نمونۀ از ثبات و استقامت بوده و در دفاع از استقلال، تمامیت ارضی و منافع ملی کشور، از هرگونه سازش و معامله‌گری دوری کرده است.

در همین حال، نشر تصویری از وی در یکی از مساجد مالیزیا در حال ادای نماز، بازتاب گستردۀ در شبکه‌های اجتماعی داشته است. کاربران این تصویر را نمادی از تواضع، صداقت و پیوند میان تعهد دینی و فعالیت سیاسی دانسته‌اند. به باور آنان، شخصیتی که در میدان سیاست با صراحت و استواری از حق و حقوق ملت و مردم دفاع می‌کند، در برابر پروردگار با نهایت خشوع و فروتنی می‌ایستد؛ امری که به‌زعم آنان، نشان‌دهندۀ صداقت درونی و تعهد واقعی او به ارزش‌های اسلامی و ملی است.

فعالان شبکه‌های اجتماعی در ادامه با ذکر نمونه‌هایی از اصول ثابت سیاسی آقای حکمتیار نوشته‌اند: بر اساس بیانات متعدد، اعلامیه‌ها و تالیفات آقای حکمتیار، ایشان با توافق شورای رهبری حزب اسلامی افغانستان، خواستار ایجاد افغانستان آزاد، مستقل، واحد و یکپارچه است. ایشان تأکید دارند که این نظام باید طریق برگزاری انتخابات سرتاسری و شفاف با احترام کامل به حقوق شرعی و سیاسی همه اقوام، ملیت‌ها و اقشار جامعه شکل گیرد و در چارچوب آن احکام شرعی و الهی تطبیق گردد، همچنین، تشکیل شورای ملی منتخب از نمایندگان مردم با مشارکت تمام ولایات و با رعایت تناسب نفوذ آنان در تصمیم‌گیری‌های ملی، از دیگر اصول محوری ایشان به شمار می‌رود. فعالان افزوده‌اند که این دیدگاه‌ها نشان‌دهندۀ پایبندی آقای حکمتیار به اصول، شفافیت سیاسی و تلاش برای ایجاد یک نظام قانونمند و مردم‌سالار در افغانستان است.

با این حال، برای تقویت این بحث، باید به یک نکته اساسی نیز توجه شود: تاریخ سیاسی افغانستان تنها بر مبنای «ثبات در موضع» قضاوت نمی‌کند، بلکه «نتایج عملکرد» و «تأثیر بر سرنوشت مردم» نیز معیارهای مهمی در ارزیابی شخصیت‌ها به شمار می‌روند. تجربه چند دهه اخیر نشان داده است که در کنار استقامت، نیاز به تدبیر، انعطاف و درک شرایط زمان نیز وجود دارد تا از تکرار بحران‌ها جلوگیری شود.

همچنان، انتظار مطرح‌شده از حکومت موجود مبنی بر برخورد عادلانه و فراگیر با چهره‌هایی چون حکمتیار، بازتاب‌دهندۀ یک نیاز ملی است؛ یعنی ایجاد یک نظام سیاسی که در آن، مشارکت، تحمل دیدگاه‌های متفاوت و استفاده از ظرفیت‌های مختلف سیاسی، جایگزین حذف و انحصار گردد. تجربه‌های تاریخی نشان می‌دهد که ثبات پایدار زمانی شکل می‌گیرد که عدالت، شمولیت و اعتمادسازی در عمل پیاده شود.

در پایان، آیۀ که از قرآن کریم نقل شده است:

﴿قَالَتْ إِنَّ الْمُلُوكَ إِذَا دَخَلُوا قَرْيَةً أَفْسَدُوهَا وَجَعَلُوا أَعِزَّةَ أَهْلِهَا أَذِلَّةً ۖ وَكَذَٰلِكَ يَفْعَلُونَ﴾

نیز اشارۀ عمیق به خطرات تمرکز قدرت و بی‌عدالتی دارد. این پیام می‌تواند برای همه جریان‌های سیاسی یادآور این حقیقت باشد که حفظ عزت مردم، رعایت عدالت و پرهیز از انحصار، اساس پایداری هر نظام است.

در مجموع، آنچه امروز برای افغانستان اهمیت دارد، ایجاد توازن میان «ثبات بر اصول» و «انعطاف برای منافع ملی» است؛ توازنی که می‌تواند راه را برای آیندۀ باثبات‌تر و عادلانه‌تر هموار سازد.