طالبان او نړۍ: له رسمیت پېژندنې پرته د اړیکو نوی پړاو

طالبان او نړۍ:  له رسمیت پېژندنې پرته د اړیکو نوی پړاو

 بریانیوز/ چهار شنبه ( ۲۱ / اسد /۱۴۰۵هـ.ش)

د طالبانو له بیا واکمنېدو پنځه کاله وروسته، د افغانستان او نړیوالې ټولنې اړیکې داسې پړاو ته داخلې شوې دي چې له یوې خوا د طالبانو د رسمي پېژندنې نشتوالی دوام لري، خو له بلې خوا له بېلابېلو هېوادونو سره سیاسي، اقتصادي او امنیتي اړیکې ورځ تر بلې پراخېږي

که څه هم تر اوسه ډېرو هېوادونو د طالبانو حکومت په رسمي توګه نه دی په رسمیت پېژندلی، خو د افغانستان له واقعیت سره د تعامل اړتیا د دې لامل شوې چې یو شمېر هېوادونه له کابل سره مستقیمې اړیکې وساتي، خپل ډیپلوماټیک حضور پیاوړی کړي او د سوداګرۍ او اقتصادي همکاریو لپاره لارې پرانیزي.

له رسمیت پېژندنې پرته تعامل

د طالبانو او نړیوالې ټولنې ترمنځ اوسنی تعامل تر ډېره د «عملي اړیکو» پر اصل ولاړ دی. هېوادونه له کابل سره د امنیت، سوداګرۍ، کډوالۍ، سرحدونو او بشري مرستو په برخو کې خبرې کوي، خو دا اړیکې په خپله د طالبانو د حکومت د رسمي پېژندنې معنا نه لري

د سیمې یو شمېر هېوادونه، په ځانګړي ډول چین، روسیه، ایران، پاکستان او د منځنۍ اسیا هېوادونه، له افغانستان سره د خپلو اقتصادي او امنیتي اړیکو د ساتلو لپاره هڅې کوي

اقتصادي اړیکې؛ د تعامل مهمه دروازه

اقتصادي اړیکې د طالبانو او نړۍ ترمنځ د تعامل له مهمو برخو څخه دي. افغانستان هڅه کوي له ګاونډیو هېوادونو سره سوداګري پراخه، د ترانزیټ لارې فعاله او د پانګونې لپاره زمینه برابره کړي

له بلې خوا، سیمه‌ییز هېوادونه هم د افغانستان جغرافیایي موقعیت د منځنۍ او سویلي اسیا ترمنځ د سوداګرۍ او ترانزیټ لپاره مهم بولي.

د رېل پټلۍ، انرژۍ، کانونو او سوداګریزو دهلېزونو په برخو کې د همکاریو زیاتېدل کولی شي افغانستان له سیمه‌ ییز اقتصاد سره لا ډېر وتړي.

بشري حقونه؛ د نړۍ مهم شرط

سره له دې، د ښځو او نجونو پر وړاندې د طالبانو سیاستونه لا هم د نړیوالې ټولنې د اندېښنې له مهمو موضوعاتو څخه دي

د نجونو پر منځنیو او لوړو زده‌کړو محدودیتونه، د ښځو پر کار او ټولنیز حضور بندیزونه او د ښځو د سیاسي مشارکت محدودېدل هغه مسایل دي چې د طالبانو او لوېدیځو هېوادونو ترمنځ د اړیکو پر پراختیا سیوری غوړولی دی

د ملګرو ملتونو او بشري حقونو سازمانونو په وار وار ټینګار کړی چې د افغانستان د ښځو او نجونو حقونه باید خوندي شي.

امنیت؛ د دواړو لورو ګډه اندېښنه

امنیتي موضوع هم د کابل او نړیوالې ټولنې ترمنځ د اړیکو یوه مهمه برخه ده. یو شمېر هېوادونه په افغانستان کې د داعش خراسان او نورو وسله‌والو ډلو د فعالیتونو په اړه اندېښنه لري

طالبان بیا ټینګار کوي چې د افغانستان خاوره به د بل هېواد پر ضد نه کارول کېږي او ادعا کوي چې د امنیت د ټینګښت لپاره یې اقدامات کړي دي.

راتلونکی به څه ډول وي؟

د افغانستان د راتلونکو نړیوالو اړیکو بڼه تر ډېره په دې پورې تړلې ده چې طالبان به له نړیوالې ټولنې سره د تعامل په برخه کې څومره انعطاف وښيي او نړیوال به د افغانستان له اوسني حکومت سره د تعامل لپاره تر کومه بریده چمتو وي

داسې ښکاري چې د افغانستان لپاره د نړیوالې رسمیت پېژندنې تر څنګ، عملي اقتصادي، سیاسي او سیمه‌ییز تعامل هم د راتلونکو اړیکو مهمه برخه ګرځېدلې ده

په بل عبارت، کابل او نړۍ ښايي لا هم د رسمي پېژندنې پر پړاو کې نه وي، خو د اړتیاوو، امنیت او اقتصادي ګټو له امله د یو بل له پامه غورځول ورته ورځ تر بلې ستونزمن کېږي