خيبر پښتونخوا کې د سمټو صنعت له سخت بحران سره مخ؛ د افغانستان پر لاره د بار وړونکو لارويو بندېدو کاروباريان له درنو تاوانونو سره مخ کړي

پېښور – په خيبر پښتونخوا کې د سمټو (سمنټو) توليدوونکي او کاروباريان وايي، چې په وروستيو مياشتو کې تر ټولو ډېر اقتصادي زيان همدې سکتور ته اوښتی دی. د دوی په وينا، افغانستان ته د صادراتو پر لاره د سمټو بار وړونکو لارويو ځنډ، بندښت او تګ راتګ کې ستونزو د ميليونونو روپيو تاوانونه اړولي دي

د سمټو د توليد او سوداګرۍ سره تړلي کسان وايي، چې افغانستان د خيبر پښتونخوا د سمټو لپاره يو مهم او ستر بازار دی، خو پر پوله د دوامدارو ستونزو، ناڅاپي بنديزونو او د ترانزيټي اسانتياوو د نشتون له امله د دوی کاروبار له جدي ګواښ سره مخ شوی دی

د کاروباريانو شکايتونه

د سمټو يو کاروباري اوروز خان وايي، چې هره ورځ لسګونه لارۍ د افغانستان پر لور روانې وي، خو د لارې په اوږدو کې د بېلابېلو ستونزو له امله يا ودرول شي او يا هم بېرته راوګرځول شي. نوموړي زياته کړه:

موږ سمټي توليدوو، خو چې مال مو پر وخت بازار ته ونه رسېږي، نو زيان يې يوازې فابريکې ته نه، بلکې مزدورانو، ټرانسپورټرانو او ټول اقتصاد ته رسېږي. ځينې وخت لارۍ څو ورځې ولاړې وي، سمټي خرابېږي او موږ مجبور يو تاوان وزغمو

د لارويو بندښت او مالي زيان

د کاروباريانو په وينا، د افغانستان پر لاره ولاړې لارۍ نه يوازې د اضافي کرايې او سون توکو لګښتونه زياتوي، بلکې د سمټو د خرابېدو سبب هم ګرځي. د سمټو بوجۍ چې پر وخت ونه رسېږي، د رطوبت او هوا له امله خپل کيفيت له لاسه ورکوي او بيا د پلور وړ نه پاتې کېږي

د سمټو يو بل توليدوونکی وايي، چې د ورځې په حساب ځينې فابريکې له کروړونو روپيو زيان سره مخ کېږي. هغه زياته کړه:

«که دا وضعه همداسې روانه وي، نو ډېرې فابريکې به مجبوره شي خپل توليد کم يا حتا بند کړي، چې ورسره به زرګونه مزدوران بې روزګاره شي.»

د حکومت نه غوښتنې

د خيبر پښتونخوا د سمټو اتحاديې له فدرالي او صوبايي حکومتونو غوښتنه کړې، چې د افغانستان سره د سوداګرۍ لپاره روښانه، دوامداره او اسانه پاليسي جوړه کړي. دوی وايي، چې د سرحدي چارو ښه مديريت، د ترانزيټي اسانتياوو برابرول او د سوداګرو ستونزو ته پر وخت رسېدنه کولی شي دا بحران راکم کړي.

اقتصادي اغېزې

اقتصادي شنونکي وايي، چې د سمټو صنعت د خيبر پښتونخوا له مهمو صنعتي برخو څخه دی. که دا سکتور زيانمن شي، نو اغېزې به يې يوازې پر فابريکو محدودې نه وي، بلکې د رغونې، ټرانسپورټ، مزدورۍ او صادراتو پر ټول نظام به منفي اغېز وکړي

کاروباريان خبرداری ورکوي، که د افغانستان پر لاره د سمټو د صادراتو ستونزې ژر حل نه شي، نو د خيبر پښتونخوا دا مهم صنعت به له لا ژور بحران سره مخ شي او د سيمې اقتصاد به نور هم کمزوری کړي