روز جهانی آزادی مطبوعات؛ از رونق رسانه‌ها تا محدودیت‌ها در افغانستان

روز جهانی آزادی مطبوعات؛

 از رونق رسانه‌ها تا محدودیت‌ها در افغانستان

بریانیوز: یکشنبه، ۱۳ ثور ۱۴۰۵- روز جهانی آزادی مطبوعات هر سال به‌منظور پاسداشت آزادی رسانه‌ها، تأکید بر مسئولیت حکومت‌ها در رعایت ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر، و گرامی‌داشت از خبرنگارانی که در راه آزادی رسانه‌ها جان باخته‌اند، برگزار می‌شود. این روز نخستین‌بار در سال ۱۹۹۱ از سوی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) پیشنهاد شد و در سال ۱۹۹۳ مجمع عمومی سازمان ملل متحد آن را به‌طور رسمی تصویب کرد.

بر بنیاد آمارهای سازمان‌های بین‌المللی، افغانستان در دو دهه گذشته یکی از دوره‌های پررونق رسانه‌ای خود را تجربه کرد. در دوره جمهوری و با حضور نیروهای خارجی، صدها رسانه تصویری، صوتی و چاپی در کشور فعالیت داشتند. این رسانه‌ها در چارچوب سیاست‌های مختلف، برنامه‌های خبری، فرهنگی، اجتماعی و سرگرمی تولید و نشر می‌کردند.

برخی گزارش‌ها نشان می‌دهد که در آن زمان، بخشی از رسانه‌های تصویری با دریافت بودجه‌های خارجی و امکانات گسترده، برنامه‌های سرگرمی، سریال‌ها و کنسرت‌های موسیقی را نیز پخش می‌کردند، در حالی که شماری دیگر با امکانات محدودتر، تولیدات خود را بر اساس ارزش‌های دینی و منافع ملی تنظیم کرده بودند.

اما پس از توافق‌نامه دوحه میان ایالات متحده و طالبان و بازگشت این گروه به قدرت در سال ۲۰۲۱، فضای رسانه‌ای افغانستان دستخوش تغییرات گسترده شد. بر اساس گزارش نهادهای رسانه‌ای، ده‌ها رسانه تصویری، رادیویی و چاپی در کشور فعالیت خود را متوقف کردند و شماری از آن‌ها نیز اموال‌شان مصادره شد.

در میان این رسانه‌ها، تلویزیون جهانی «بریا» نیز شامل شد؛ رسانه‌ای که به گفته برخی مخاطبان، برنامه‌های خبری، سیاسی، اجتماعی، تعلیمی و تربیتی تولید می‌کرد و از آن به‌عنوان یکی از رسانه‌های پرمخاطب یاد می‌شود.

به گفته منابع داخلی، طالبان با صدور دستورهایی از سوی نهادهای مربوطه، فعالیت شماری از رسانه‌ها را به دلیل عدم تطابق با سیاست‌های این گروه متوقف کرده‌اند. این اقدامات، به گفته ناظران، منجر به کاهش چشم‌گیر تنوع رسانه‌ای در کشور شده است.

بر اساس گزارش نهادهای بین‌المللی مدافع آزادی رسانه‌ها، در سال‌های اخیر ده‌ها خبرنگار در افغانستان کار خود را از دست داده یا کشور را ترک کرده‌اند و فضای کاری رسانه‌ها با محدودیت‌های جدی مواجه شده است.

با این حال، فعالان رسانه‌ای تأکید می‌کنند که آزادی بیان و فعالیت رسانه‌ای همچنان یکی از شاخص‌های مهم حقوق بشری است و باید مطابق با معیارهای بین‌المللی، از جمله ماده ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر، حفظ و حمایت شود.