د بامیان تاریخي اثار : د بامیان بودا او تاریخي سیمې؛ د ویجاړ میراث له سیوري د عاید تر سرچینې

د بامیان تاریخي اثار : د بامیان بودا او تاریخي سیمې؛ د ویجاړ میراث له سیوري د عاید تر سرچینې

 بریانیوز پنجشنبه ( ۵/ سنبله /۱۴۰۵هـ.ش)

 د بامیان تاریخي اثار، چې د افغانستان د لرغوني تمدن او فرهنګي هویت له مهمو نښو څخه ګڼل کېږي، لا هم له بېلابېلو ګواښونو سره مخ دي. په همدې لړ کې ادعا کېږي چې د بودا د ویجاړو شویو تندیسونو پاتې طاقونه او د بامیان نور تاریخي ځایونه اوس د سیلانیانو د ټکټونو له لارې د طالبانو د عاید له سرچینو څخه ګرځېدلي دي

د راپورونو له مخې، د صلصال او شهمامې د تاریخي تندیسونو د پاتې شونو لیدو لپاره له کورنیو او بهرنیو سیلانیانو پیسې اخیستل کېږي. ویل کېږي چې له دې لارې هر کال میلیونونه افغانۍ عاید ترلاسه کېږي

د بامیان پخواني والي او د ګوانتانامو پخواني بندي عبدالله سرحدي هم  ویلي چې د ۲۰۰۱ کال په مارچ کې د بودا د تندیسونو په ویجاړولو کې یې مستقیمه ونډه لرله او له خپل اقدامه پښېمانه نه دی

د راپورونو له مخې، سیمه‌ ییزې ادارې له کورنیو سیلانیانو څخه شاوخوا ۴۰ تر ۵۰ افغانۍ او له بهرنیو سیلانیانو څخه ۳۰۰ افغانۍ د تاریخي ځایونو د لیدنې په بدل کې اخلي. د سرچینو په وینا، له دغو ځایونو څخه کلنی عاید شاوخوا ۱۵ تر ۲۵ میلیونه افغانیو پورې رسېږي

د یونسکو د معلوماتو له مخې، په ۲۰۰۱ کال کې د بودا د تندیسونو له ویجاړېدو وروسته د صلصال شاوخوا لس سلنه او د شهمامې نږدې دېرش سلنه پاتې شوني خوندي پاتې شوي دي. د دغو تاریخي تندیسونو پراخ ویجاړوالی د هغوی د بشپړې بیا رغونې پروسه له جدي تخنیکي ستونزو سره مخ کړې ده

په بامیان کې یو شمېر کلتوري فعالان پر دې وضعیت نیوکه کوي او وايي، له یوې خوا د بودا د تندیسونو د ویجاړولو ویاړ کول او له بلې خوا د همدغو تاریخي پاتې شونو له لیدونکو څخه د پیسو اخیستل له یو بل سره په څرګند تضاد کې دي

بل لور ته، د راپورونو له مخې، په بامیان کې یوازې د بودا تاریخي ځایونه نه دي له ګواښ سره مخ، بلکې د دغه ولایت یو شمېر نور لرغوني سیمې هم د غیرمسلکي کیندنو، د ودانیو جوړولو او د تاریخي ځایونو د ساتنې لپاره د مسلکي پاملرنې د کمښت له امله له زیان سره مخ دي

بامیان د یونسکو په نړیوال میراث کې ځانګړی ځای لري او د دغه ولایت تاریخي منظرې، لرغوني ښارونه، سمڅې او کلاوې د افغانستان د لرغوني فرهنګي میراث مهمه برخه جوړوي

کلتوري فعالان خبرداری ورکوي چې که د تاریخي سیمو ساتنه په مسلکي او نړیوالو معیارونو ترسره نه شي، د افغانستان یو له ارزښتمنو فرهنګي شتمنیو څخه به نه یوازې د ویجاړۍ له خطر سره مخ شي، بلکې د نړیوال فرهنګي میراث په نوملړ کې یې راتلونکی حیثیت هم له ستونزو سره مخ کېدای شي

د بامیان د تاریخي میراث پر سر روان بحث په داسې وخت کې دی چې افغانستان له پراخو بشري، اقتصادي او امنیتي ستونزو سره هم مخ دی؛ هغه وضعیت چې د کلتوري میراثونو د ساتنې لپاره د اړینو امکاناتو برابرول یې لا ستونزمن کړي دي