واشنګټن / پاریس — د امریکا ولسمشر ډونالد د ټرمپ توند ګواښونه پر مکرون؛ د «غزې د سولې شورا» پر سر د امریکا او فرانسې سیاسي شخړه

بریانیوز:(سه شنبه ۳۰جدی۱۴۰۴)  — د امریکا ولسمشر ډونالد ټرمپ د فرانسې له ولسمشر امانوئل مکرون سره په بې‌ ساري ډول توندې او ګواښوونکې څرګندونې کړې دي. ټرمپ ویلي که فرانسه د هغه له خوا د وړاندیز شوې «د سولې هیئت» یا «د غزې د سولې شورا»غړیتوب ونه مني، نو مکرون به «ډېر ژر د الیزه ماڼۍ پرېښودو ته اړ شي»

دا څرګندونې د نړیوالو سیاسي کړیو او اروپايي پلازمېنو کې د سختو غبرګونونو سبب شوې دي، ځکه ټرمپ نه یوازې سیاسي فشار ته اشاره کړې، بلکې د پراخو اقتصادي بندیزونو ګواښ یې هم مطرح کړی دی.

د ټرمپ اقتصادي ګواښونه

د راپورونو له مخې، ټرمپ خبرداری ورکړی چې که پاریس د دې شورا له غړیتوب انکار ته دوام ورکړي، نو امریکا به پر فرانسوي توکو تر ۲۰۰ سلنې پورې درنې ګمرکي تعرفې ولګوي. د ټرمپ په وینا، دا تعرفې به په ځانګړي ډول د فرانسې پر مشهورو الکولي څښاکو لکه شراب (واین) او شامپاین ولګېږي، چې د فرانسې د صادراتو مهمه برخه جوړوي.

ټرمپ ویلي چې دا اقتصادي فشار به «فرانسوي حکومت اړ کړي چې خپله پرېکړه له سره وارزوي» او د واشنګټن له نوښت سره یوځای شي. د امریکا ولسمشر دا هم زیاته کړې چې د غزې د جګړې د حل لپاره د ده وړاندیز شوې شورا «د سولې لپاره یوازینۍ عملي لاره» ده.

د فرانسې دریځ او مخالفت

له بلې خوا، د فرانسې حکومت تر اوسه د دې شورا غړیتوب ته هېڅ لیوالتیا نه ده ښودلې. فرانسوي چارواکي وایي چې دا جوړښت د ملګرو ملتونو له چوکاټ څخه بهر دی او کولی شي د دې نړیوال سازمان مشروعیت او واک کمزوری کړي.

د فرانسې د بهرنیو چارو وزارت ته نږدې سرچینې وایي، پاریس باور لري چې د غزې د شخړې حل باید یوازې د ملګرو ملتونو، نړیوالو پرېکړه‌لیکونو او څو اړخیزې ډیپلوماسۍ له لارې وشي، نه د داسې شورا له لارې چې یو اړخیز سیاسي رنګ ولري.

منفي اغېزې: د لوېدیځ دننه ژور درز

شنونکي وایي چې د ټرمپ دا ګواښونه د امریکا او اروپا ترمنځ اړیکې لا پسې ترینګلې کوي. د امریکا له خوا پر یوه نږدې متحد د دومره سختو اقتصادي بندیزونو ګواښ، د ناټو او اروپايي اتحاد دننه د باور فضا زیانمنولی شي.

اقتصادي کارپوهان خبرداری ورکوي چې که امریکا رښتیا هم پر فرانسوي توکو ۲۰۰ سلنه تعرفې ولګوي، نو دا به د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګریز جنګ ته لاره هواره کړي او د نړیوالو بازارونو لپاره به ناوړه پایلې ولري.

مثبت اړخ: د غزې پر وضعیت نړیوال تمرکز

سره له ټولو نیوکو، ځینې شنونکي وایي چې د ټرمپ دا جنجالي دریځ لږ تر لږه د غزې د کړکېچ پر موضوع نړیوال تمرکز زیات کړی دی. د هغوی په اند، که څه هم د امریکا د ولسمشر لهجـه تنده ده، خو دا فشارونه ښيي چې د غزې جګړه لا هم د نړیوال سیاست په لومړۍ کرښه کې ده.

ځینې نور بیا باور لري چې دا کړکېچ به اروپايي هېوادونه دې ته وهڅوي چې د سولې لپاره خپل مستقل او منسجم دریځ نور هم پیاوړی کړي.

پایله

د ډونالد ټرمپ او امانوئل مکرون ترمنځ دا لفظي او سیاسي شخړه د لوېدیځو متحدینو ترمنځ د ژورو اختلافاتو څرګندونه کوي. له یوې خوا امریکا د فشار او تعرفو ژبه کاروي، او له بلې خوا فرانسه د څو اړخیزې ډیپلوماسۍ او د ملګرو ملتونو د رول پر ساتلو ټینګار کوي. که دا شخړه همداسې دوام وکړي، نو نه یوازې د امریکا–فرانسې اړیکې، بلکې د نړیوال سیاست توازن هم اغېزمنېدلی شي