به فریب‌خوردگان: هر کس ستمگری را یاری کند، خداوند او را بر خودش مسلط می‌سازد

به فریب‌خوردگان: هر کس ستمگری را یاری کند، خداوند او را بر خودش مسلط می‌سازد

نویسنده: دکتر عبدالرحمن البر

___________________________________

(۱) بپرهیز از نزدیک شدن به ستمگران

سپاس از آنِ خداوند است، و درود و سلام بر رسول خدا، و بر خاندان و یارانش و هر که از هدایت او پیروی کند.

اما بعد؛ بررسی تاریخ گذشته و معاصر نشان می‌دهد که از سنت‌های جاری الهی در جوامع این است که دوستان، همراهان و یاران ستمگران—که نه تقوا دارند و نه امانت، و تنها منافع سیاسی و نفاق و خدعه آنان را گرد آورده است—خداوند برخی از آنان را بر برخی دیگر مسلط می‌سازد، تا آنجا که گفته شده است:

«مَنْ أَعَانَ ظَالِماً سَلَّطَهُ اللهُ عَلَيْهِ»

(هر کس ستمگری را یاری کند، خداوند او را بر خودش مسلط می‌سازد).

و این حکمتی درست است، و تأیید آن در قرآن کریم این آیه است:

﴿وكَذَلِكَ نُوَلِي بَعْضَ الظَّالِمِينَ بَعْضا بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ﴾

(و این‌گونه برخی از ستمگران را به سبب آنچه به دست می‌آوردند بر برخی دیگر مسلط می‌کنیم).

گفته شده که معنای آن چنین است: بعضی از آنان را بر بعضی دیگر مسلط می‌کنیم، پس ستمگر به وسیله ستمگر گرفته می‌شود.

مالک بن دینار گفت: در زبور خواندم:

«إني أنتقم من المنافق بالمنافق، ثم أنتقم من المنافقين جميعًا»

(من از منافق به وسیله منافق انتقام می‌گیرم، سپس از همه منافقان انتقام می‌گیرم).

و فضیل بن عیاض گفت:

«إذا رأيت ظالِمًا ينتقم من ظالم فقف وانظر فيه متعجبًا!»

(اگر دیدی ستمگری از ستمگر دیگر انتقام می‌گیرد، بایست و با تعجب بنگر!)

و خلیفه عباسی مأمون به یکی از والیانش گفت:

«لا تظلم لي فيسلطني الله عليك»

(برای من ستم نکن، که خداوند مرا بر تو مسلط خواهد کرد).

و گفته شده است:

وَمَا مِنْ يَدٍ إِلَّا يَدُ اللهِ فَوْقَهَا

وَلَا ظَالِمٍ إِلَّا سَيُبْلَى بِأَظْلَمِ

(هیچ دستی نیست مگر آنکه دست خدا بالاتر از آن است، و هیچ ستمگری نیست مگر اینکه به ستمگری سخت‌تر گرفتار می‌شود).

________________________________________

هشدار از نزدیک شدن به ستمگران

از همین رو شریعت از نزدیک شدن به صاحبان قدرتِ ستمگر هشدار داده است. در حدیث آمده است:

«مَنْ أَتَى أَبْوَابَ السُّلْطَانِ افْتُتِنَ، وَمَا ازْدَادَ عَبْدٌ مِنْ السُّلْطَانِ قُرْبًا إِلَّا ازْدَادَ مِنْ اللَّهِ بُعْدًا»

(هر کس به درگاه سلطان رفت، دچار فتنه می‌شود، و هیچ بنده‌ای به سلطان نزدیک نمی‌شود مگر آنکه از خداوند دورتر می‌گردد).

و اگر این حکم درباره صاحبان قدرت به طور عمومی است، درباره ستمگران آنان شدیدتر و سزاوارتر است.

________________________________________

ابوجعفر منصور، سفیان ثوری را در حال طواف دید و گفت: چرا نزد ما نمی‌آیی؟

گفت: خداوند شما را نهی کرده است، آنجا که می‌فرماید:

﴿وَلا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ﴾

(و به سوی ستمگران متمایل نشوید که آتش شما را فرا می‌گیرد).

________________________________________

(۲) هشدار از طلب رضایت ستمگران با خشم خدا

از بزرگ‌ترین دروازه‌های فتنه این است که انسان برای جلب رضایت صاحبان قدرت، دین خود را بفروشد و خداوند را خشمگین سازد.

در حدیث صحیح آمده است:

«مَنْ الْتَمَسَ رِضَا اللَّهِ بِسَخَطِ النَّاسِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَأَرْضَى عَنْهُ النَّاسَ، وَمَنْ الْتَمَسَ رِضَا النَّاسِ بِسَخَطِ اللَّهِ سَخِطَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَأَسْخَطَ عَلَيْهِ النَّاسَ»

(هر کس رضایت خدا را با خشم مردم بجوید، خدا از او راضی می‌شود و مردم را نیز از او راضی می‌سازد، و هر کس رضایت مردم را با خشم خدا بجوید، خدا بر او خشم می‌گیرد و مردم را نیز بر او خشمگین می‌کند).

________________________________________

(۳) هشدار از یاری ستمگر

پیامبر صلی‌الله علیه وسلم فرمود:

«لَا تَمْكُرْ وَلَا تُعِنْ مَاكِرًا؛ فَإِنَّ اللهَ يَقُولُ ﴿وَلَا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ﴾»

(نیرنگ نکن و نیرنگ‌گر را یاری مکن، زیرا خداوند می‌فرماید: بدی نیرنگ جز دامنگیر صاحبش نمی‌شود).

و فرمود:

«مَنْ أَعَانَ ظَالِمًا لِيُدْحِضَ بِبَاطِلِهِ حَقًّا فَقَدْ بَرِئَتْ مِنْهُ ذِمَّةُ الله وَذِمَّةُ رَسُولِهِ»

(هر کس ستمگری را یاری کند تا به وسیله باطلش حق را نابود سازد، از ذمه خدا و رسولش بیزار شده است).

________________________________________

یاران ستمگران، خود ستمگرند

رضایت به ظلم و کمک به آن، خود ظلم است، و یاران ستمگر همانند خود او ستمگرند.

خداوند می‌فرماید:

﴿فَاسْتَخَفَّ قَوْمَهُ فَأَطَاعُوهُ إِنَّهُمْ كَانُوا قَوْمًا فَاسِقِينَ﴾

(فرعون قوم خود را سبک‌مغز ساخت و آنان از او اطاعت کردند، زیرا قومی فاسق بودند).

________________________________________

(۴) هشدار از کوتاهی در یاری مظلوم

اسلام تنها به نهی از همکاری با ستمگران بسنده نکرده، بلکه یاری مظلوم را واجب ساخته است.

در حدیث آمده است:

«... وَمَرَرْتَ عَلَى مَظْلُومٍ فَلَمْ تَنْصُرْهُ»

(از کنار مظلومی گذشتی و او را یاری نکردی).

________________________________________

(۵) از داستان‌های کسانی که پس از یاری ستمگران، خود گرفتار شدند

تاریخ پر است از کسانی که ستمگران را یاری کردند، اما سرانجام خود قربانی همان ستم شدند.

از جمله:

•       حجاج بن یوسف ثقفی که از بزرگ‌ترین یاران امویان بود، اما خاندانش پس از او گرفتار عذاب شدند.

•       ابن علقمی که با مغولان همکاری کرد، اما خود به خواری و مرگ دچار شد.

•       و نمونه‌های بسیار دیگر.

در پایان:

آیا پس از همه اینها، فریب‌خوردگان بیدار نمی‌شوند؟ کسانی که برای رسیدن به اهداف خود به نفاق و سازش با ستمگران روی می‌آورند؟

آیا یقین نمی‌کنند که:

«مَنْ أَعَانَ ظَالِماً سَلَّطَهُ اللهُ عَلَيْهِ»

(هر کس ستمگری را یاری کند، خداوند او را بر خودش مسلط می‌سازد)؟

پس پیش از آنکه نوبت خیانت به خودشان برسد و پشیمان شوند—و زمانی برای پشیمانی باقی نماند—باید در موقف‌های خود تجدید نظر کنند.